Lời Tiên Tri Trong Văn Học Dân Gian, Qua Hình Ảnh Con Rồng

Lời tiên tri trong văn hóa dân gian.

QUA HÌNH ẢNH CON RỒNG

Lúc còn nhỏ, tôi cùng các bạn trong “khu chợ” (vì tôi sống khu chợ), thường hay tụ họp vào buổi tối chơi đàn, ca hát cùng chơi nhiều những trò chơi. Trong đó, có trò chơi: “Rồng rắn lên mây”. Có người gọi đó là trò chơi: “Rồng rắn cắn đuôi”. Thật tâm mà nói, tôi không biết trò chơi này từđâu ra? Nguồn gốc xuất xứ nó thế nào? Có từ bao giờ? Ai chỉ dạy cho? Chịu! Chỉ biết lúc còn nhỏ, tôi hay chơi trò chơi này.

Trò chơi đó như sau:

Một em làm thầy thuốc, số còn lại bám nhau sắp hàng một, tay người sau nắm vạt áo người trước hoặc đặt trên vai của người phía trước. Sau đó, tất cả đi lượm qua lượm lại. Em đi đầu dẫn cảđoàn, vừa đi vừa hát:

"Rồng rắn lên mây, có cây lúc lác, có nhà hiển vinh. Thầy thuốc có nhà hay không?"

Người đóng vai thầy thuốc trả lời: „Thầy thuốc đi chơi!“ (hay đi chợ, đi câu cá… tùy ý mà chế ra). Thường thầy thuốc không có nhà để rồng rắn đi lượn quanh sân hai ba lượt. Cuối cùng thầy thuốc có nhà.

Thầy thuốc hỏi: "Rồng rắn đi đâu?".

Em cầm đầu đáp: "Rồng rắn đi lấy thuốc cho con".

Thầy thuốc hỏi: "Con lên mấy?"

Rồng rắn đáp: "Con lên một".

Thầy thuốc nói: "Thuốc chẳng ngon". (Cuộc đối đáp tiếp diễn cho đến khi rồng rắn trả lời "con lên mười"). Khi ấy thầy thuốc kết luận: "Thuốc ngon vậy!".

Ðoạn thầy thuốc lên tiếng: "Xin khúc đầu".

Rồng rắn cho biết: "Những xương cùng xẩu!" –

Thầy thuốc nói: "Xin khúc giữa."

Rồng rắn nói: "Những máu cùng me."

Cuối cùng thầy thuốc: "Xin khúc đuôi";

thì con Rồng nói: "Tha hồ thầy (mà) đuổi!".

Lúc đó thầy thuốc phải tìm cách nào mà bắt cho được người cuối cùng trong hàng. Ngược lại, thì em cầm đầu rồng rắn phải giang thẳng hai tay để chắn không cho thầy thuốc bắt được cái đuôì (người cuối cùng) của mình. Thầy thuốc cố gắng chạy qua để tóm được em đứng sau rốt. Ðoàn rồng rắn càng dài thì cuộc đuổi bắt càng náo nhiệt. Khi bắt được, em đó phải thay thầy thuốc và cuộc chơi lặp lại từ đầu.

Ý nghĩa tiên tri trong trò chơi này

Trò chơi này có thể xếp vào thể loại đồng giao. Tại sao trò chơi này có thể là một sấm ngữ?

Trước hết, chúng ta chú ý đến chữ Rồng. Chữ Rắn thêm vào để chỉ con Rồng léo lắt uyển chuyển như con rắn. Ngoài ra, con rắn không có nghĩa gì trong trò chơi này.

Dân tộc Việt Nam chúng ta tự hào là có nguồn guốc xuất phát từ Con Rồng Cháu Tiên. Như vậy, Rồng là biểu tượng đặc trưng cho người Việt Nam.

Nếu chúng ta đọc kỹ cách đối thoại giữa thầy thuốc và con Rồng rắn, chúng ta sẽ thấy câu đối thoại không có liên quan (logic) gì với nhau. Nếu nói: „Xin thuốc“ thì nhìn bệnh mà chuẩn bệnh, không ai đòi tuổi cho thuốc. Sắp chết đến nơi, mà thầy thuốc còn nói, „thuốc chưa ngon“, thì có lẽ con bệnh sẽ chết mất! Do đó, câu hỏi và câu trả lời không ăn khớp với nhau. Sự không logic thứhai nữa, đó là khi nói: „Lên một tuổi“, thì „thuốc chẳng ngon“. Thì cùng lúc tăng tuổi lên tới mười, để có „thuốc ngon“. Như vậy, sự kiện tăng tuổi để thích ứng với thuốc, chứ không ngược lại. Chỉ có duy nhất „thuốc dùng cho trẻ em lên mười!“.

Ta hiểu lời sấm truyền trong trò chơi này ở chỗ nào?

Dân tộc Việt Nam là biểu tượng con Rồng, không thoát được mệnh trời. Đó là „có nhà Hiển Vinh“, một đấng Trời cao. Cứ mỗi lần tăng năm, là tăng vận mệnh của dân tộc càng gần tới thời vận. Con Rồng xin được chữa bệnh, thoát khỏi số mạng. Nhưng Thầy thuốc không ban. Mà thầy thuốc đợi tới hạn để „ra tay“. Khi „thuốc ngon vậy“ là lúc Thầy thuốc xin con Rồng, chứ không phải con Rồng xin thầy có thuốc chữa bệnh.

Vậy, thầy thuốc xin cái gì? Thầy thuốc xin cái mạng sống của con Rồng. Như vậy, Rồng đi xin thuốc, không phải là để chữa bệnh cho con, song là để nộp mạng sống cho thầy thuốc. Và con Rồng trả lời rất ư đầy huyền bí. Nào là: „Những xương cùng xẩu“; và „Cùng máu cùng me!“,Cuối cùng: „Tha hồ mà đuổi!“. Lạ! Trả lời gì mà đau thương đến thế! Có ai hỏi tới đâu? Chẳng câu nào liên quan tới câu nào. Sao lại có những câu trả lời tan thương như thế, trong trò chơi của trẻ em chứ?

Lời tiên tri trong văn hóa dân gian.

QUA HÌNH ẢNH CON RỒNG

Lúc còn nhỏ, tôi cùng các bạn trong “khu chợ” (vì tôi sống khu chợ), thường hay tụ họp vào buổi tối chơi đàn, ca hát cùng chơi nhiều những trò chơi. Trong đó, có trò chơi: “Rồng rắn lên mây”. Có người gọi đó là trò chơi: “Rồng rắn cắn đuôi”. Thật tâm mà nói, tôi không biết trò chơi này từđâu ra? Nguồn gốc xuất xứ nó thế nào? Có từ bao giờ? Ai chỉ dạy cho? Chịu! Chỉ biết lúc còn nhỏ, tôi hay chơi trò chơi này.

Trò chơi đó như sau:

Một em làm thầy thuốc, số còn lại bám nhau sắp hàng một, tay người sau nắm vạt áo người trước hoặc đặt trên vai của người phía trước. Sau đó, tất cả đi lượm qua lượm lại. Em đi đầu dẫn cảđoàn, vừa đi vừa hát:

"Rồng rắn lên mây, có cây lúc lác, có nhà hiển vinh. Thầy thuốc có nhà hay không?"

Người đóng vai thầy thuốc trả lời: „Thầy thuốc đi chơi!“ (hay đi chợ, đi câu cá… tùy ý mà chế ra). Thường thầy thuốc không có nhà để rồng rắn đi lượn quanh sân hai ba lượt. Cuối cùng thầy thuốc có nhà.

Thầy thuốc hỏi: "Rồng rắn đi đâu?".

Em cầm đầu đáp: "Rồng rắn đi lấy thuốc cho con".

Thầy thuốc hỏi: "Con lên mấy?"

Rồng rắn đáp: "Con lên một".

Thầy thuốc nói: "Thuốc chẳng ngon". (Cuộc đối đáp tiếp diễn cho đến khi rồng rắn trả lời "con lên mười"). Khi ấy thầy thuốc kết luận: "Thuốc ngon vậy!".

Ðoạn thầy thuốc lên tiếng: "Xin khúc đầu".

Rồng rắn cho biết: "Những xương cùng xẩu!" –

Thầy thuốc nói: "Xin khúc giữa."

Rồng rắn nói: "Những máu cùng me."

Cuối cùng thầy thuốc: "Xin khúc đuôi";

thì con Rồng nói: "Tha hồ thầy (mà) đuổi!".

Lúc đó thầy thuốc phải tìm cách nào mà bắt cho được người cuối cùng trong hàng. Ngược lại, thì em cầm đầu rồng rắn phải giang thẳng hai tay để chắn không cho thầy thuốc bắt được cái đuôì (người cuối cùng) của mình. Thầy thuốc cố gắng chạy qua để tóm được em đứng sau rốt. Ðoàn rồng rắn càng dài thì cuộc đuổi bắt càng náo nhiệt. Khi bắt được, em đó phải thay thầy thuốc và cuộc chơi lặp lại từ đầu.

Ý nghĩa tiên tri trong trò chơi này

Trò chơi này có thể xếp vào thể loại đồng giao. Tại sao trò chơi này có thể là một sấm ngữ?

Trước hết, chúng ta chú ý đến chữ Rồng. Chữ Rắn thêm vào để chỉ con Rồng léo lắt uyển chuyển như con rắn. Ngoài ra, con rắn không có nghĩa gì trong trò chơi này.

Dân tộc Việt Nam chúng ta tự hào là có nguồn guốc xuất phát từ Con Rồng Cháu Tiên. Như vậy, Rồng là biểu tượng đặc trưng cho người Việt Nam.

Nếu chúng ta đọc kỹ cách đối thoại giữa thầy thuốc và con Rồng rắn, chúng ta sẽ thấy câu đối thoại không có liên quan (logic) gì với nhau. Nếu nói: „Xin thuốc“ thì nhìn bệnh mà chuẩn bệnh, không ai đòi tuổi cho thuốc. Sắp chết đến nơi, mà thầy thuốc còn nói, „thuốc chưa ngon“, thì có lẽ con bệnh sẽ chết mất! Do đó, câu hỏi và câu trả lời không ăn khớp với nhau. Sự không logic thứhai nữa, đó là khi nói: „Lên một tuổi“, thì „thuốc chẳng ngon“. Thì cùng lúc tăng tuổi lên tới mười, để có „thuốc ngon“. Như vậy, sự kiện tăng tuổi để thích ứng với thuốc, chứ không ngược lại. Chỉ có duy nhất „thuốc dùng cho trẻ em lên mười!“.

Ta hiểu lời sấm truyền trong trò chơi này ở chỗ nào?

Dân tộc Việt Nam là biểu tượng con Rồng, không thoát được mệnh trời. Đó là „có nhà Hiển Vinh“, một đấng Trời cao. Cứ mỗi lần tăng năm, là tăng vận mệnh của dân tộc càng gần tới thời vận. Con Rồng xin được chữa bệnh, thoát khỏi số mạng. Nhưng Thầy thuốc không ban. Mà thầy thuốc đợi tới hạn để „ra tay“. Khi „thuốc ngon vậy“ là lúc Thầy thuốc xin con Rồng, chứ không phải con Rồng xin thầy có thuốc chữa bệnh.

Vậy, thầy thuốc xin cái gì? Thầy thuốc xin cái mạng sống của con Rồng. Như vậy, Rồng đi xin thuốc, không phải là để chữa bệnh cho con, song là để nộp mạng sống cho thầy thuốc. Và con Rồng trả lời rất ư đầy huyền bí. Nào là: „Những xương cùng xẩu“; và „Cùng máu cùng me!“,Cuối cùng: „Tha hồ mà đuổi!“. Lạ! Trả lời gì mà đau thương đến thế! Có ai hỏi tới đâu? Chẳng câu nào liên quan tới câu nào. Sao lại có những câu trả lời tan thương như thế, trong trò chơi của trẻ em chứ?

Mười hai con giáp đã được chứng minh nó đúng nguyên thủy là của người Việt: Chuột = Chút = Chút-Xíu = Tíu = Tí,

Tlu (tiếng Mường)= Tru = Trâu (tiếng Kinh)= Ngầu (tiếng Việt ngữ Quảng Đông)= Sẩu = Sửu = Ngưu = Níu (tiếng Hán ngữ hiện đại) v.v. Trong 12 con giáp ấy thì 11 con là những con vật có thật, chỉ có con Rồng là con vật thần thoại, chỉ có tính biểu trưng. Thời phong kiến trải dài hàng ngàn năm trong lịch sử nhân loại, giới thống trị với suy nghĩ hạn hẹp nên đã lấy hình tượng con Rồng, vốn có từ lâu đời trong dân gian, để làm hình tượng của quyền uy. Nhưng cái biểu trưng tổng quát nhất của Rồng là chiều dài thời gian phát triển của nhân loại từ khi có loài người đến mãi mãi mai sau: Rồng = Rộng = Dông-Dài = Dài = Rộng Dài. Trong cái Rộng Dài ấy khát khao lớn nhất của con người mãi mãi vẫn là Tự Do. Mỗi cá nhân phải được Tự Do để sáng tạo và tìm hiểu chính mình.

Cái trò chơi “Rồng rắn lên mây” ấy của trẻ con đem lại cái sảng khoái nhất là sau lúc ra câu “Tha hồ thầy đuổi”, đó là lúc sôi động nhất, hồi hộp nhất, hò reo sảng khoái nhất, cười như nắc nẻ của sự tự do hoàn toàn, nhưng lại là rất tự do trong sự cố kết chặt cộng đồng để bảo vệ nhau, che chở cho nhau, (con rồng cộng đồng người ấy tha hồ mà uốn éo linh hoạt như là một sự năng động khôn khéo có tính sách lược), mà kẻ to xác nhất đứng đầu (như là cường quốc) lại là kẻ có trách nhiệm cố gắng nhất để che chở cho kẻ nhỏ nhất dính ở cái đuôi (kẻ yếu nhất) khỏi bị tóm và giật ra khỏi cộng đồng xã hội. Tôi còn nhớ, vì đã chơi trò đó nhiều, lúc nhỏ tuổi. Xếp hàng để dính nhau thành con rồng dài là đứa cao nhất (lớn tuổi nhất) đứng đầu, và thứ tự đến đứa lùn nhất (nhỏ tuổi nhất) là cái đuôi. Về lời thoại theo tôi thuộc cũng đầy đủ như vậy nhưng câu đầu theo tôi vẫn thuộc là: “Rồng rắn lên mây, có cây núc nác, có nhà hộ sinh”. Cây Núc Nác thì quen thuộc vì cũng hay chơi quả núc nác, nhưng Núc Nác = Nước. Nhà hộ sinh thì đúng là nhà của ông Thầy Thuốc vì Hộ Sinh là bảo vệ sự sống, Thầy Thuốc còn là Thầy Trị Nước tức Thượng Đế, không bao giờ Thượng Đế nỡ để cho Nước suy thoái đến mức “hết thuốc chữa”, nên sau trò diễn ra sau câu “Tha hồ Thầy đuổi” là Thượng Đế đã ngầm khuyên cho là “chúng mày hãy cố gắng đoàn kết mà bảo vệ lấy nhau, nếu để một đứa yếu nhất bị xé ra khỏi cộng đồng thì cộng đồng ấy cũng rã luôn” tức là thua Thầy. (Bởi vậy bây giờ UNESCO mới đang cố gắng bảo vệ các giá trị văn hóa phi vật thể cổ truyền, nhất là của các sắc tộc thiểu số bản địa). Có lẽ cái vui vẻ sảng khoái ấy của trò chơi trẻ con đã giúp chúng tôi lớn lên đến tuổi trưởng thành mà chẳng đứa nào bệnh tật gì, dù thời đó, còn đang có chiến tranh, chúng tôi ăn khoai lang, củ mì và rau nhiều hơn là cơm gạo.

Trong cái Rồng = Rộng Dài ấy của lịch sử nhân loại cũng chia ra ba thời kỳ. “Khúc Đầu” là thời “Những xương cùng xẩu”, thời mông muội, loài người đã phải chật vật với thiên nhiên trên trái đất để mưu sống, tồn tại và tiến lên. Đó là thời MỘT. Thời “Khúc Giữa” là “Những máu cùng me”, hàng ngàn năm nhân loại không khi nào không có chiến tranh chém giết lẫn nhau, tàn phá nhiều nền văn minh đã có, tàn phá môi trường và giết hại động vật hoang dã. Đó là thời MAI, đã tồn tại thật Dài. Chỉ đến thời thứ ba tức thời MỐT, nó trở về tự nhiên như thời MỘT nhưng Sắc hơn khi loài người đã Ngộ ra như Thượng Đế ngầm khuyên nhủ: Phải đoàn kết thương yêu che chở cho nhau thì mới mong có Thiên Hạ Thái Hòa. (Đó là tính nhân văn trong trò chơi “Rồng rắn lên mây” của trẻ con Việt. Tính minh triết của nó là cái Đạo Việt)

Con người chỉ thực sự được tự do khi Giác Ngộ. Giác Ngộ nghĩa là Thấy Tâm Mình (Chứ không phải đọc thuộc lòng một cuốn sách rồi trả bài đúng như vậy cho được điểm cao và thỏa mãn “tôi đã giác ngộ”). Chữ GIÁC 覺 nghĩa là Thấy nhưng với điều kiện là phải có giao lưu trong cộng đồng là mái nhà chung tức xã hội loài người. Muốn Thấy phải Nhìn tức tiếp nhận (Nhìn = Nhận = Nhìn Nhận). Nhìn Thấy gọi là Kiến (Nhìn = Kín = Kin = Kiến. Tiếng Việt thì từ Kín nghĩa là lấy về mình, còn lại trong câu “Kín nước” nghĩa là “lấy nước từ giếng về cho mình”. Từ Kin trong tiếng Thái Lan, “Kin nam” nghĩa là “uống nước”). Chữ nho viết chữ Giác 覺, phần trên nghĩa là giao lưu một mái nhà, phần dưới là chữ Kiến 見. Chữ NGỘ 悟 nghĩa là Tâm Mình, gồm chữ Tâm 忄 và chữ Ngô 吾 (Ngô nghĩa là Người, từ cổ dùng làm ngôi nhân xưng thứ nhất, Ngươi là ngôi nhân xưng thứ hai. Người = Tôi = Ta = Ngã = Ngộ = Ngô). Giác Ngộ 覺 悟 là Thấy Tâm Mình.

Mười hai con giáp đã được chứng minh nó đúng nguyên thủy là của người Việt: Chuột = Chút = Chút-Xíu = Tíu = Tí,

Tlu (tiếng Mường)= Tru = Trâu (tiếng Kinh)= Ngầu (tiếng Việt ngữ Quảng Đông)= Sẩu = Sửu = Ngưu = Níu (tiếng Hán ngữ hiện đại) v.v. Trong 12 con giáp ấy thì 11 con là những con vật có thật, chỉ có con Rồng là con vật thần thoại, chỉ có tính biểu trưng. Thời phong kiến trải dài hàng ngàn năm trong lịch sử nhân loại, giới thống trị với suy nghĩ hạn hẹp nên đã lấy hình tượng con Rồng, vốn có từ lâu đời trong dân gian, để làm hình tượng của quyền uy. Nhưng cái biểu trưng tổng quát nhất của Rồng là chiều dài thời gian phát triển của nhân loại từ khi có loài người đến mãi mãi mai sau: Rồng = Rộng = Dông-Dài = Dài = Rộng Dài. Trong cái Rộng Dài ấy khát khao lớn nhất của con người mãi mãi vẫn là Tự Do. Mỗi cá nhân phải được Tự Do để sáng tạo và tìm hiểu chính mình.

Cái trò chơi “Rồng rắn lên mây” ấy của trẻ con đem lại cái sảng khoái nhất là sau lúc ra câu “Tha hồ thầy đuổi”, đó là lúc sôi động nhất, hồi hộp nhất, hò reo sảng khoái nhất, cười như nắc nẻ của sự tự do hoàn toàn, nhưng lại là rất tự do trong sự cố kết chặt cộng đồng để bảo vệ nhau, che chở cho nhau, (con rồng cộng đồng người ấy tha hồ mà uốn éo linh hoạt như là một sự năng động khôn khéo có tính sách lược), mà kẻ to xác nhất đứng đầu (như là cường quốc) lại là kẻ có trách nhiệm cố gắng nhất để che chở cho kẻ nhỏ nhất dính ở cái đuôi (kẻ yếu nhất) khỏi bị tóm và giật ra khỏi cộng đồng xã hội. Tôi còn nhớ, vì đã chơi trò đó nhiều, lúc nhỏ tuổi. Xếp hàng để dính nhau thành con rồng dài là đứa cao nhất (lớn tuổi nhất) đứng đầu, và thứ tự đến đứa lùn nhất (nhỏ tuổi nhất) là cái đuôi. Về lời thoại theo tôi thuộc cũng đầy đủ như vậy nhưng câu đầu theo tôi vẫn thuộc là: “Rồng rắn lên mây, có cây núc nác, có nhà hộ sinh”. Cây Núc Nác thì quen thuộc vì cũng hay chơi quả núc nác, nhưng Núc Nác = Nước. Nhà hộ sinh thì đúng là nhà của ông Thầy Thuốc vì Hộ Sinh là bảo vệ sự sống, Thầy Thuốc còn là Thầy Trị Nước tức Thượng Đế, không bao giờ Thượng Đế nỡ để cho Nước suy thoái đến mức “hết thuốc chữa”, nên sau trò diễn ra sau câu “Tha hồ Thầy đuổi” là Thượng Đế đã ngầm khuyên cho là “chúng mày hãy cố gắng đoàn kết mà bảo vệ lấy nhau, nếu để một đứa yếu nhất bị xé ra khỏi cộng đồng thì cộng đồng ấy cũng rã luôn” tức là thua Thầy. (Bởi vậy bây giờ UNESCO mới đang cố gắng bảo vệ các giá trị văn hóa phi vật thể cổ truyền, nhất là của các sắc tộc thiểu số bản địa). Có lẽ cái vui vẻ sảng khoái ấy của trò chơi trẻ con đã giúp chúng tôi lớn lên đến tuổi trưởng thành mà chẳng đứa nào bệnh tật gì, dù thời đó, còn đang có chiến tranh, chúng tôi ăn khoai lang, củ mì và rau nhiều hơn là cơm gạo.

Trong cái Rồng = Rộng Dài ấy của lịch sử nhân loại cũng chia ra ba thời kỳ. “Khúc Đầu” là thời “Những xương cùng xẩu”, thời mông muội, loài người đã phải chật vật với thiên nhiên trên trái đất để mưu sống, tồn tại và tiến lên. Đó là thời MỘT. Thời “Khúc Giữa” là “Những máu cùng me”, hàng ngàn năm nhân loại không khi nào không có chiến tranh chém giết lẫn nhau, tàn phá nhiều nền văn minh đã có, tàn phá môi trường và giết hại động vật hoang dã. Đó là thời MAI, đã tồn tại thật Dài. Chỉ đến thời thứ ba tức thời MỐT, nó trở về tự nhiên như thời MỘT nhưng Sắc hơn khi loài người đã Ngộ ra như Thượng Đế ngầm khuyên nhủ: Phải đoàn kết thương yêu che chở cho nhau thì mới mong có Thiên Hạ Thái Hòa. (Đó là tính nhân văn trong trò chơi “Rồng rắn lên mây” của trẻ con Việt. Tính minh triết của nó là cái Đạo Việt)

Con người chỉ thực sự được tự do khi Giác Ngộ. Giác Ngộ nghĩa là Thấy Tâm Mình (Chứ không phải đọc thuộc lòng một cuốn sách rồi trả bài đúng như vậy cho được điểm cao và thỏa mãn “tôi đã giác ngộ”). Chữ GIÁC 覺 nghĩa là Thấy nhưng với điều kiện là phải có giao lưu trong cộng đồng là mái nhà chung tức xã hội loài người. Muốn Thấy phải Nhìn tức tiếp nhận (Nhìn = Nhận = Nhìn Nhận). Nhìn Thấy gọi là Kiến (Nhìn = Kín = Kin = Kiến. Tiếng Việt thì từ Kín nghĩa là lấy về mình, còn lại trong câu “Kín nước” nghĩa là “lấy nước từ giếng về cho mình”. Từ Kin trong tiếng Thái Lan, “Kin nam” nghĩa là “uống nước”). Chữ nho viết chữ Giác 覺, phần trên nghĩa là giao lưu một mái nhà, phần dưới là chữ Kiến 見. Chữ NGỘ 悟 nghĩa là Tâm Mình, gồm chữ Tâm 忄 và chữ Ngô 吾 (Ngô nghĩa là Người, từ cổ dùng làm ngôi nhân xưng thứ nhất, Ngươi là ngôi nhân xưng thứ hai. Người = Tôi = Ta = Ngã = Ngộ = Ngô). Giác Ngộ 覺 悟 là Thấy Tâm Mình.

Em đọc nhiều bài của bác Lãn Miên - xin phép gọi là bác vì chưa rõ tuổi tác :D :D :D nhưng chưa hiểu rõ cách biến âm và đọc lướt của bác, ví dụ:

- Chuột = Chút = Chút-Xíu = Tíu = Tí: chút, xíu, tíu là cách gọi ở đâu chỉ con chuột ạ?

- Rồng = Rộng = Dông-Dài = Dài = Rộng Dài: rộng, dông, dài là cách gọi ở đâu chỉ con rồng ạ?

...

Em cũng có 1 điểm nữa chưa rõ lắm là tiếng Việt cổ và tiếng Việt hiện đại biến âm theo cách nào? Phân biệt "l" với "n", "r" với "d" và "gi", "tr" và "ch" ... rõ ràng như từ Nghệ An trở vào hay tương đối lẫn lộn như từ Thanh Hóa trở ra? Em thắc mắc vấn đề này vì thấy cây Núc Nác khá phổ biến ở miền Bắc (đặc biệt là trung du và miền núi), thường trồng cạnh nhà, có hoa khá đẹp, quả luộc hoặc làm nộm với thịt ba chỉ rất ngon, hay có chim khách đậu trên đó (nhất là mùa này). Tuy nhiên, liên hệ giữa cây núc nác với con rồng hay đất nước thì em chưa từng nghe đến! Lẽ nào chỉ từ 1 âm "nác" mà có liên hệ với đất nước ạ!

Trong các trò chơi dân gian, ngay trò chơi chắt, chơi chuyền theo em cũng chỉ để dạy cho trẻ em về các sự vật hiện tượng quanh mình và phép đếm cơ bản. Ở quê em, toàn văn bài chơi que mốt như sau:

- Que mốt, que mai, con trai, con hến, con nhện, chăng tơ, quả mơ, quả mận, thắng trận, lên đôi;

- Đôi ăn xôi, đôi ăn chè, đôi tè he, đôi ngỗng rụt, đôi trút 3;

- Ba đi xa, ba về gần, ba rau cần, một lên tư;

- Tư ông sư, tư quả đỗ, hai đổ năm;

- Năm em nằm, năm lên sáu;

- Sáu củ ấu, bốn lên bảy;

- Bảy lẻ ba, ba ca tám;

- Tám lẻ hai, hai lên chín;

- Chín lẻ một, một đặt đất;

- Đặt năm mươi, vơ lấy mười

- Chuyền một, cho đủ một đôi;

- Cỗ xôi, cho đủ đôi chuyền;

- Con gà, cho đủ ba chuyền;

- Củ từ, cho đủ tư chuyền;

- Tay qua, đầu quạ, quá giang, sang sông, về đò, cò bay, phấp phới;

- Sang cành lẻ, bẻ cành sung, rung cành nhãn, quét lá bàng, yêu cô nàng, lên tay tỉa;

- Tỉa lá một, đặt lá năm;

- Tỉa lá hai, vơ lấy mười;

- Mươi vơ lấy, mươi cấy bống;

- Bống bắt ba, ra bàn một;

- ....

Đoạn sau em không nhớ lắm, do ngày xưa không chơi mà chỉ nghe loáng thoáng chị gái với các bạn chơi. Để lúc nào tiện, em hỏi lại xem các chị ấy còn nhớ không chứ trẻ con giờ không chơi nữa rồi. Nếu không có người ghi lại, các trò chơi ấy chắc cũng sẽ mai một hết!

Đọc lại bài này, em cũng không hiểu liệu có thông điệp gì trong bài vè của trò chơi hay không. Nếu bác tìm thấy xin vui lòng chia sẻ!