Vo Truoc

Rất hay, Rubi, nhưng tôi thấy sắp xếp như thế này hợp lý hơn, vì tôi sinh sau Einstein mà! Còn đây là ý kiến của Vô Trước:

Thử hỏi, cái gì đã làm này sinh tâm nguyện của Đức Thích Ca Mâu Ni từ bỏ mọi vinh hoa phú quí khi ngài đang là Thái tử kế vị để bước vào con đường tu hành? Theo chính kinh sách, là do Ngài thương xót khi nhìn thấy nỗi khổ mênh mông của chúng sinh ngày càng trầm trọng. Đến khi đắc đạo, cũng chính vì thương xót chúng sinh vẫn ngập chìm trong bể Khổ mà Ngài phát tâm hoành dương Phật Pháp phổ độ chúng sinh. Tuyên bố đầu tiên về học thuyết của mình, Ngài khẳng định rằng đây là Đạo Diệt khổ. Bài thuyết pháp đầu tiên của Ngài với chúng sinh là Tứ Diệu Đế bàn về Khổ, nguyên nhân và cách diệt Khổ. Sau này, các pháp môn Ngài truyền dạy rất phong phú và thâm sâu vô cùng, nhưng chỉ những yếu tố nào phục vụ cho diệt khổ mới được Ngài giảng giải kỹ lưỡng nhất, những yếu tố khác, không thiết thực lắm cho diệt khổ Ngài đều gác lại hoặc chỉ nói qua. Xét cho cùng, những pháp môn đó được Ngài giảng dạy chỉ nhắm tới mục tiêu diệt khổ, do đó, cũng chỉ là những biện pháp diệt khổ mà thôi. Vì thế, mục tiêu ban đầu và cuối cùng của Đạo Phật là Diệt khổ. Khi Khổ đã bị diệt triệt để thì đạt được Giải thoát. Nói cách khác, giải thoát chính là kết quả của diệt khổ. Nếu không còn khổ thì có nghĩa là đã Giải thoát. Chính vì thế, tôi viết rằng, khi đã diệt hết khổ rồi thì cần gì giải thoát vì, giải thoát đã có rồi không cần cầu giải thoát nữa. Đó chằng phài sai lầm mà chính là chân lý. Đó chẳng phải không hiểu Đạo Phật mà là hiểu Đạo Phật một cách sâu sắc. Vì vậy, khi bàn đến diệt khổ cũng chính là bàn đến con đường giải thoát. Sau hơn 2500 năm ra đời, bằng quá nửa thời gian của văn minh nhân loại, với biết bao đóng góp của các trí tuệ siêu việt nhất của nhiều thế hệ đông đảo Phật tử nối tiếp nhau, cái Khổ trên thế gian này chẳng hề vơi đi, mà ai cũng thấy là ngày càng phổ biến, trầm trọng mà thậm chí còn tiến tới nguy cơ hủy diệt toàn nhân loại. Thế mà vẫn khư khư ôm lấy kinh sách, giáo điều, không thừa nhận mặt hạn chế về thiếu hiệu quả của phương pháp diệt khổ thì thật là mê muội, bảo thủ, chẳng đúng tinh thần của chính Đạo Phật. Thế mà nay, có người nhận thấy mặt hạn chế đó, chẳng quản sức mình có hạn, cố gắng suy nghĩ, tìm ra một phương pháp diệt khổ khác hiệu quả hơn, ngõ hầu chung tay cùng Đạo Phật diệt hết khổ cho nhân loại thì lại câu chấp vào giáo lý, câu từ, kinh sách, chẳng xem xét đúng sai thực chất, ra sức bắt bẻ, bài bác…. thì thật là cái mê muội, bảo thủ đã đến cùng cực rồi vậy!

Rubi viết: Cầu mà không được thì khổ.Yêu mà phải xa nhau là khổ. Ghét mà phải đối diện là khổ. Ba cái khổ não này rõ ràng là cái khổ do ý muốn (Y - cầu mong, muốn gần, muốn không gặp) không được khả năng thực hiện (X - đạt được, gần nhau, xa nhau) đáp ứng, tức là Y < X hay Z < 0, phù hợp với định nghĩa của tôi. Nếu muốn tránh 3 cái khổ này thì chỉ cần: Hoặc nâng cao khả năng (thực hiện được mình cầu, có thể gần nhau, có thể xa nhau) hoặc từ bỏ, điều chỉnh ý muốn ( giảm cầu cho phù hớp với điều kiện, không mong gần nữa, không sợ gần nữa) là đủ. Không nhất thiết thực hiện con đường quá chông gai theo Đạo Phật là không có nhu cầu nữa, không yêu nữa, không ghét nữa. Sinh, bệnh, già mà chết là khổ do người đời có mong muốn trường sinh, bất lão, không bệnh. Mong muốn đó quá lớn so với năng lực của họ vì họ vẫn phải già bệnh và chết (Z < ). Muốn dệt nỗi khổ này, người ta cần đều chỉnh ý muốn: Không sợ chết nữa, coi chết như về, coi đó như là qui luật tất yếu, bình thường của chúng sinh, hoàn thành mỹ mãn những trách nhiệm trong cuộc sống, coi cái chết như là bắt đầu một giai đoạn mới có thể có rất nhiều thú vị ...; Giũ dìn sức khỏe, sống thật dưỡng sinh, học hành y thuật, coi bệnh là điều tất yếu, bình thường, thấy rằng còn nhiều người khác bệnh hơn, ...; Vui thú tuổi già, giữ dìn sức khỏe, nuôi dạy con cái nên người, ...; Không nhất thiết phải theo con đường quá khó khăn của Đạo Phật là đạt được Giải thoát. Vể ngũ dục, muốn khỏi khổ chỉ cần điều chỉnh cái dục ấy cho phù hợp với điều kiện, khả năng hiện tại là đủ. Ví dụ như về tài sản. Một mặt nâng cao năng lực, trình độ làm kinh tế một cách chân chính, mặt khác đièu chỉnh tham vọng, mục tiêu cho phù hợp với năng lực ấy, ... là khỏi khổ. Không nhất thiết phải từ bỏ gia tài vào núi tu hành. Nói chung, mọi nỗi khổ khác đều có thể phân tích tương tự, là tương quan giữa khả năng và ý muốn làm cho Z < 0 mà thôi. Chẳng bao giờ tôi nói. vì Đạo Phật không đem đến cho mỗi chung sinh có được ngũ dục mà do đó Đạo Phật có sự hạn chế hiệu quả. Tôi chỉ đề nghị một phương pháp khác hiệu quả hơn, dễ thực hiện hơn đối với quảng đại chúng sinh để diệt khổ (hay thoát khổ) mà thôi. Phương pháp này cũng chẳng dễ thực hiện đâu, nó chỉ dễ hơn thôi. Rubi viết: Có thể Đạo Phật chú trọng nhiều hơn vào giải thoát nên có hạn chế về phương pháp diệt khổ. Còn tôi đã nói trước, lý luận của tôi không bàn giải thoát, chỉ bàn diệt khổ và diệt khổ hiệu quả hơn. Như vậy, mặt hạn chế này (diệt khổ) là mặt hạn chế của Đạo Phật chứ không phải của lý luận của tôi. Còn mặt hạn chế của lý luận của tôi là không bàn giải thoát (bởi vì đó không phải là mục tiêu của nó)Đạo Phật là Đạo giải thoát. Đồng ý, nhưng tôi không bàn về khía cạnh giải thoát. Không nên lẫn lộn chỗ này. Tôi chỉ bàn đến diệt khổ mà thôi. Đạo Phật là Đạo giải thoát bởi vì còn khổ. Nếu hết khổ cần gì giải thoát? Nếu không có cách nào khác thì muốn khỏi khổ cần theo con đường giải thoát tuy nó rất khó khăn. Nhưng nếu diệt được khổ bằng phương pháp khác tuy cũng khó nhưng dễ hơn nhiều thì hà cớ gì mà cần giải thoát?

Rubi viết: Tôi đồng ý. Nhưng theo tôi, chưa tới một phần triệu người thực hiện được công thức này. Hiệu quả như vậy là quá thấp.Rubi viết: Nếu chỉ xét đối với một cá nhân ở một thời điểm thì đúng vậy. Tôi xin lưu ý một điều là tôi đang bàn đến diệt khổ cho cá nhân. Không bàn đến giải thoát. Cũng không bàn đến diệt khổ cho xã hội. Tôi cũng chỉ nói về hạn chế của Đạo Phật ở khía cạnh hiệu quả cho quảng đại chúng sinh. Những vấn đề còn lại có lẽ sẽ bàn đến vào dịp khác. Tôi nhấn mạnh mấy ý ấy vì thấy xu hướng hiểu nhầm cho là tôi phủ nhận Đạo Phật, lý luận của tôi là về giải thoát cho mọi chúng sinh. Điều này không đúng làm mất thời gian và tạo cảm giác không thân thiện.

Theo tôi, có một thế giối Phi vật chất tồn tại song song, thậm chí không ngừng tương tác với thế giới con người chúng ta, mà ở đâu ta cũng thấy dấu vết của nó nhưng ta cứ cố chấp không tin, gọi đó là mê tín dị đoan. Thế giới đó cũng sôi động không kém thế giới chúng ta, nhung chúng ta còn rất thiếu hiểu biết về chúng (không nhất thiết "có những cách sống,có những quy tắc y hệt như trên trần", có thể cao hơn, thấp hơn hay có những cái ta chẳng có mảy may ý niệm nào). Vào thời xa xưa, Tổ tiên ta đã có thể có phương pháp chủ động giao thiệp với thế giới đó nhưng nay có lẽ đã thất truyền, chỉ còn rơi rớt lại một số nghi lễ mà ta bài xích. Hoặc có thể một số người bẩm sinh có năng lực đó hay do thế giới đó chủ động liên hệ với chúng ta thông qua các cá nhân đó.Những luận điểm trên tôi có được khi nghiên cứu học thuyết ADNH chú không phải hoàn toàn phi logic. Đừng cho rằng những gì ta không biết thì không tồn tại.

Rubi Thân mến. Vô Trước viết: Qua đây, Rubi cũng thấy rằng, cái lý luận của tôi không nhằm tới cái tuyệt đối mà chỉ nhắm vào quảng đại chúng sinh vốn có tư duy không quá sắc sảo, khó lĩnh hội cái tột cùng của Đạo Phật.Rubi thử đem những lời của mình sau đi nói với 10 người hỏi có mấy người hiểu được: Vị giáo sư kến thức uyên bác khi giảng bài cho học sinh phải tính đến giới hạn của chương trình phù hợp với đối tượng mới có hiệu quả và được coi là vị giáo sư giỏi. Nếu không thì Giáo sư có uyên bác đến đâu cũng chỉ có toàn học sinh không lên lớp được.Rubi viết: Qua câu này ta thấy, con người đó tuy biết được đạo giải thoát nhưng họ không có khả năng nhận thức hay thực hành đạo giải thoát đó. Họ vẫn chìm đắm vào những mong muốn, dục vọng ngày càng cao hơn khả năng của họ. Rõ ràng khả năng (X - năng lực nhận thức, hành động) của họ nhỏ hơn ý muốn (Y- dục vọng, mong muốn hết khổ) làm cho Z < 0 thì họ khổ là lẽ đương nhiên.Do đó, Rubi viết: là không có cơ sở.Các ACE thân mến! Khi tôi đưa vấn đề này lên diễn đàn thì đương nhiên tôi đã khảo sát rất nhiều tính đúng đắn của nó qua những ví dụ khác nhau, trong cuộc sống và trong kinh sách. Tôi chưa từng thấy có ví dụ nào mâu thuẫn với định nghĩa đó. Mong ACE tìm giúp. Tôi cũng nhắc lại là lý luận của tôi có mục tiêu hướng tới quảng đại chúng sinh trong diệt khổ, chuẩn bị một bước cho họ tiến tới chân lý chứ không nhắm trực tiếp đến chân lý, giải thoát. Tôi cho rằng, nó hiệu quả hơn cách truyền thống của Đạo Phật bấy nay đối với quảng đại chúng sinh trong mục tiêu diệt khổ. Còn đối với bậc cao thì vạn sự (Khổ, Hạnh phúc, giải thoát, Tham, Sân, Si, ... ) đều không thực có thì làm gì phải Giải thoát hay Diệt khổ.... Những điều tôi viết không nhắm đến các bậc khả kính này vì họ không cần tới.

Anh chị em trên diễn đàn thân mến! Khi đưa ra những lưận điểm khác với học thuyết vĩ đại như Đạo Phật về vấn đề diệt khổ - vấn đề mục tiêu mà hàng mấy ngàn năm Đạo Phật chú tâm giải quyết, đã hình thành những quan niệm, cách hiểu như những lối mòn - tôi biết rằng sẽ có nhiều phản đối. Để tránh hiểu lầm, một lần nữa, tôi xin nhắc lại, đối với tôi, Đạo Phật luôn là học thuyết mà tôi hằng kính ngưỡng, đánh giá cao nhất trong tất cả các học thuyết mà tôi từng được biết. Đức Phật Thích-ca Mâu-ni là người tôi kính phục nhất trong tất cả các vĩ nhân tự cổ chí kim. Đặc biệt, tôi luôn tâm niệm một lời của Đức Phật, đại ý: “ Các ngươi đừng tin lời ta chỉ vì kính trọng ta mà các ngươi phải kiểm tra lời ta nói cẩn thận như các ngươi kiểm tra vàng thật hay giả. Các ngươi hãy tin lời ta khi sau khi kiểm chứng các ngươi thấy thực sự là đúng” Người học Phật phải có tinh thần tự do, không nên lệ thuộc vào một kinh sách nào, một giáo lý nào; Phá trừ kiến chấp, mở rộng tâm hồn, trí não nên có thể thông cảm với tất cả mọi giáo lý khác. Người học Phật phải có tinh thần Vô trước, không nên để mình bị ràng buộc, bị dính mắc vào đâu cả, dù là đối với chân lý … Tinh thần đó chính là tinh thần của người Phật tử chân chính khi học hỏi. Trên tinh thần ấy, không để mình dính mắc vào bất cứ điều gì, kể cả với kinh điển Đạo Phật, tự mình tìm hiểu, tôi nhận thấy rằng: Đúng như tuyên bố ban đầu của Đức Phật, Đạo Phật trước tiên và cuối cùng là học thuyết diệt khổ. Tất cả những luận điểm chính được Đạo Phật đưa ra như Vô ngã, Vô thường, Luân hồi, Nhân quả, Thập nhị nhân duyên, Nghiệp chung, Nghiệp riêng, Hằng và Chuyển, Duy thức luận, Thực tướng ấn, Bình đẳng quan, Bát chánh Đạo, Niết bàn, cho đến Ngã quỉ, Địa ngục, Ta bà, … đều xoay quanh mục tiêu diệt khổ. Những quan điểm đặc sắc, tinh tế của các lĩnh vực này có thể được khai thác ở nhiều khía cạch, nhưng Đạo Phật đặc biệt chú ý vào những khía cạch có thể hướng chúng sinh vào mục tiêu diệt khổ, còn các khía cạnh khác Đạo phật không bàn hoặc bàn đến rất ít. Còn những học thuyết khác khai thác được những luận điểm đó của Đạo Phật để phục vụ cho mục tiêu của họ thì lại là chuyện khác. Tuy những luận điểm đó của Đạo Phật rất hay, sâu sắc và tinh tế, nhưng tôi vẫn thấy rằng, nó quá nhấn mạnh đến cái tuyệt đối và do đó có thể chỉ thích hợp với một số ít cá nhân rất suất sắc còn rất khó khăn cho quảng đại chúng sinh. Cái quá ư thâm sâu của Đạo Phật vốn là ưu điểm nhưng ở khía cạnh đối với quảng đại chúng sinh có khi lại là mặt hạn chế. Cái đó gọi là mặt hạn chế của ưu điểm. Vẫn biết rằng, Đạo Phật cũng tùy đối tượng mà thuyết pháp, nhưng phần giảng cho chúng sinh bình thường thì, theo tôi, không suất sắc lắm và hiệu quả còn hạn chế vì còn hơi nặng vào hướng tới mức cao, hướng tới cái tuyệt đối, khó tiếp thu, chưa phù hợp với hoàn cảnh riêng của mỗi người. Tất nhiên, hướng tới mức cao là tốt nhưng cần phương pháp hiệu quả hơn. Đó là lý do mà sau hơn 2500 năm Đạo Phật ra đời, bất chấp bao cố gắng của nhiều thế hệ Phật tử suất sắc, mà khổ não của chúng sinh ngày càng mênh mông khốc liệt. Suy nghĩ về biện pháp làm sao diệt khổ hiệu quả hơn nên tôi mới đưa ra lý luận diệt khổ như trên. Thực ra lý luận này không mâu thuẫn với các quan điểm của Đạo Phật, chỉ là một góc nhìn khác, cũng không có gì mới, cổ nhân đã nói tới dưới rất nhiều hình thức. Ở đây tôi chỉ logic hóa lại mà thôi. Một quan điểm mới đưa ra đương nhiên sẽ gặp nhiều phàn bác, tôi luôn hiểu rõ điều đó. Tôi chỉ đề nghị ACE phản bác trên tinh thần học thuật, có nghĩa là mỗi ý kiến cần có logic chặt chẽ chứ không nên dựa vào quan điểm chủ quan hoặc đơn giản là sách này hay sách kia, người này hay người kia có quan điểm như thế nào, cho dù đó là những bộ kinh sách hay những vĩ nhân. Về lý luận diệt khổ của tôi thì định nhĩa: “ Khổ là trạng thái cảm nhận của con người nảy sinh khi khả năng không đáp ứng được ý muốn của người đó”. Là luận điểm then chốt. Nếu các bạn muốn phản bác thì chỉ cần chỉ ra được dù một ví dụ về cái khổ không thỏa mãn định nghĩa này là đủ, toàn bộ lý luận của tôi sẽ sụp đổ. Tôi chỉ lưu ý rằng, khái niệm “khả năng”. “ý muốn” trong định nghĩa này là phải hiểu theo nghĩa rộng, tinh tế của nó chứ không phải đơn thuần vật chất. Tôi cũng đang chờ đợi những phản bác mang tính học thuật để được mở mang kiến thức, hoàn thiện nhữnh gì mình còn nông cạn. Rubi và Vô Thường thân mến! rất cảm ơn các bạn đã quan tâm trao đổi học thuật. Chỉ tiếc là với tôi, những trao đổi đó mang nặng tính quan điểm chủ quan mà thiếu logíc học thuật nên tôi không biết phải trả lời bạn thế nào cho phải. Tôi cũng mong những phản bác mang tính học thuật của các bạn.

Anh Thiên Sứ viết: Dù có lý do gì đi nữa, tôi vẫn cho rằng, một học thuyết vẫn cần tính hiệu quả của nó. Nếu chưa đạt được hiệu quả cao thì dù hay đến đâu, đó cũng vẫn là hạn chế.Tôi xin trình bày tiếp tục những suy nghĩ của mình về vấn đề này tiếp theo bài viết trước. Muốn diệt Khổ, trước tiên ta phải biết Khổ là gì. Đây là luận điểm then chốt quyết định sự triển khai tư duy tiếp theo. Vấn đề này Đạo Phật đã trình bày hết sức tinh tế và sâu sắc trong Khổ đế. Thống nhất với những phân tích đó của Đạo Phật, nhưng dưới một góc nhìn khác, tổng hợp những nhận thức và kinh nghiệm của bản thân mình, tôi xin đưa ra định nghĩa như sau: “ Khổ là trạng thái cảm nhận của con người nảy sinh khi khả năng không đáp ứng được ý muốn của người đó”. Trong định nghĩa này, “khả năng” và “ý muốn” cần phải được hiểu theo nghĩa rộng và tinh tế chứ không đơn thuần là vật chất, thô thiển. Thật ra, để hiểu rõ hơn định nghĩa này cần phân tích nhiều trường hợp khác nhau của Khổ, nhưng trong giới hạn phạm vi bài viết, tôi mong ACE tự khảo sát. Như vậy, khi khả năng nhỏ hơn ý muốn, con người sẽ cả thấy khổ. Ý mốn càng cao, khi khả năng không đáp ứng thì sự khổ não càng lớn. Khi khả năng quá nhỏ so với ý muốn thì ngoài khổ não còn có cảm giác tuyệt vọng xuất hiện. Khi khả năng nhỏ hơn ý muốn không nhiều thì khổ não đi kèm tiếc nuối…. “ Hạnh phúc là trạng thái cảm nhận của con người nảy sinh khi khả năng đáp ứng được ý muốn của người đó”. Như vậy, khi khả năng lớn hơn ý muốn, con người sẽ cả thấy hạnh phúc. Khi khả năng quá lớn so với ý muốn thì ngoài hạnh phúc còn có cảm giác nhàm chán xuất hiện. Khi khả năng lớn hơn một ý muốn mãnh liệt không nhiều thì hạnh phúc thật là to lớn. … Tóm lại, tương quan giữa khả năng và ý muốn là nguyên nhân, nguồn gốc của khổ não và hạnh phúc. Để đơn giản hóa lý luận, ta thử dùng phương pháp diễn đạt toán học mô tả logic trên về cái Khổ như sau: Giả sử gọi X là đại lượng đặc trưng cho khả năng của một con người, Y là đại lượng đặc trưng cho ý muốn của người đó. Lập hiệu số: Z = X – Y Khi Z>= 0, khả năng đáp ứng được ý muốn, trạng thái khổ não không xuất hiện, thay vào đó là trạng thái hạnh phúc. Chất lượng của trạng thái hạnh phúc này phụ thuộc vào độ lớn của Y và Z. Nếu Z quá lớn, kèm với hạnh phúc là sự nhàm chán. Nếu Z không quá lớn thì hạnh phúc sẽ tràn trề khi Y lớn, sẽ nho nhỏ khi Y nhỏ. Khi Z < 0, khả năng không đáp ứng được ý muốn, trạng thái khổ não xuất hiện. Đặc tính của sự khổ não này phụ thuộc vào giá trị của Z và Y. Nếu Z quá âm, đi kèm khổ não là tuyệt vọng. Nếu Z không quá âm, khổ não sẽ lớn lao cùng tiếc nuối khi Y lớn, sẽ chỉ là khó chịu khi Y nhỏ. Vì vậy, muốn diệt được Khổ chúng ta chỉ cần làm cho Z >= 0 là đủ. Vì Z là một hiệu số: Z = X – Y nên, để điều chỉnh Z chúng ta có 2 phương pháp: Điều chỉnh khả năng X và điều chỉnh ý muốn Y để cho Z >= 0. Trên cơ sở đó, để diệt khổ, trong cuộc sống chúng ta cần: - Một mặt không ngừng nâng cao năng lực (X) của mình về mọi mặt bằng con đường phấn đấu học hỏi, nghiên cứu, lao động, phấn đấu, tu dưỡng đạo đức, gúp đỡ mọi người, … - Mặt khác luôn rèn luyện khả năng làm chủ ham muốn (Y) của bản thân, giữ sao cho lòng ham muốn đó không bao giờ vượt quá khả năng cho phép (X) bằng nhiều con đường tu tập, rèn luyện khác nhau, mà theo tôi, hay nhất là con đường mà Đạo Phật đã dày công khai phá. Nếu chúng ta thực hành được như thế thì cũng coi như chúng ta đã hoàn toàn diệt khổ. Nói thì đơn giản nhưng thực hành được hai điều đó cũng không hề đơn giản. Theo Đạo Phật, nguồn gốc sâu xa của Khổ chính là Vô minh (một khái niệm mà muốn hiểu nó cũng hết sức khó khăn đối với những tư duy bình thường) và Đạo Phật đề ra nhiều luận điểm hết sức tinh tế, cao siêu, nhiều phương pháp tu tập hữu ích để quét sạch Vô minh mà suy cho cùng, cái chính là tiêu trừ được ham muốn của bản thân, diệt được bản ngã, Vọng tâm. Nói cách khác là làm cho Y = 0. Khi Y = 0 thì đương nhiên Z = X – Y >= 0 và do đó cái Khổ bị tiêu diệt. Như vậy, con đường diệt Khổ của Đạo Phật là con đường làm cho Y = 0. Con đường này quá lý tưởng, và do đó, quá khó khăn đối với quảng đại chúng sinh. Đó là lý do dẫn đến tính thiếu hiệu quả của Đạo Phật trong mục tiêu diệt Khổ. Thực ra, để diệt Khổ không nhất thiết phải làm cho Y = 0 mà chỉ cần sao cho Y <= X là đủ, và đó là con đường mà người viết đề nghị. Rõ ràng con đường này cũng đạt đến mục tiêu Diệt Khổ, tuy không hề đơn giản nhưng mức độ khó khăn đã giảm đi rất nhiều, kết quả là có thể rất nhiều người có khả năng thực hiện được diệt khổ trong chính cuộc đời ngắn ngủi của mình. Do đó, chắc chắn, tính hiệu quả tăng lên rất nhiều trên con đường diệt khổ. Hơn nữa, với góc độ này, chúng ta còn có một ý thức rõ ràng về hạnh phúc (Khi Z >= 0) để mưu cầu nó và khi quan niệm đúng thì đời không chỉ là bể khổ như nhiều Phật tử hay nói mà đời còn là đại dương hạnh phúc. Để so sánh một cách hình tượng, tôi xin nêu một ví dụ nhỏ: Một ngày kia có người hỏi bạn: Có bao nhiêu hạt cát trong đống cát bạn vừa xe về chuẩn bị xây nhà. Để trả lời câu hỏi đó bạn có hai phương pháp: - Phương pháp 1: Bạn ngồi đếm từng hạt cát cho đến khi hết đống cát. Rõ ràng phựơng pháp này chắc chắn thàng công và bạn có thể đưa ra kết quả chính xác nhất về số lượng hạt cát trong đống cát đó. - Phương pháp 2: Bạn lấy 1cm3 cát và ngồi đếm số hạt cát trong 1cm3 đó. Sau đó bạn tính xem thể tích đống cát đó là bao nhiêu cm3 rồi nhân với số hạt cát bạn vừa đếm được thì ra số hạt cát trong đống cát. Rõ ràng phương pháp 2 cho kết quả chỉ là gần đúng, không chính xác bằng phương pháp 1 nhưng khả thi hơn. Phương pháp 1 chắc chắn được và cho kết quả chính xác tuyệt đối nhưng không khả thi và chẳng ai làm được. Nếu Diệt khổ cũng khó khăn như việc xác định số hạt cát trong đống cát thì Đạo Phật đề nghị với bạn phương pháp 1 còn người viết đề nghị với bạn phương pháp 2. Anh Thiên Sứ viết: Nếu chú ý, hẳn anh cũng nhận thấy phương pháp phân tích trên của em cũng mang nặng phương pháp luận của học thuyết ADNH đấy ạ. Hạnh phúc, diệt khổ là sự cân bằng âm dương hài hòa giữa "khả năng" và "ý muốn". Xưa nay em vẫn luôn đánh giá rất cao Đạo Phật, nhưng không phải vì thế mà em không chú ý tới mặt hạn chế này. Điều đó cũng rất phù hợp với tinh thần Phật học.

Anh chị em trên diễn đàn thân mến! Anh Thiên Sứ Viết: Để nối tiếp mạch ý tưởng này, tôi xin trình bày những suy nghĩ của tôi cùng ACE tham khảo: Trong các học thuyết mà con người có thể nghĩ ra được, theo tôi, Đạo Phật là một học thuyết tuyệt vời nhất còn được lưu truyền cho tới ngày nay. Về cái hay của Đạo Phật về bất cứ phương diện nào cũng mênh mông như bể, sâu sắc vô cùng, khó mà hiểu hết chứ đừng nói là có thể phân tích hết ra được. Nhưng thôi, chúng ta hãy dừng nói về cái hay của Đạo Phật vì đã có không biết bao nhiêu người đã viết về nó mà vẫn chưa hết, ta thử bàn về mặt hạn chế xem sao. Lần đầu tiên khi truyền bá học thuyết của mình, Phật Tổ đã khẳng định, Đạo của Người là Đạo diệt khổ và đưa ra Tứ Diệu Đế là Khổ đế, Tập đế, Diệt đế, Đạo đế bàn về: Khổ và nguyên nhân của Khổ, cách diệt Khổ và cái đạt được sau đó, y như một lương y bắt mạch chữa bệnh cho nhân loại vậy. Tựu trung trong tất cả các luận điểm của Đạo Phật, cho dù cao siêu đến đâu cũng xoay quanh mục tiêu Diệt Khổ này. Diệt khổ cho nhân loại đầu tiên phải xuất phát từ diệt khổ cho mỗi cá nhân. Tuy vậy, sau hơn 2500 năm đã qua, dù học thuyết của Phật tổ có hay đến đâu, dù có sự đóng góp của biết bao trí tuệ siêu việt từ nhiều thế hệ phật tử suất sắc nhất, thì đến ngày nay, chúng ta vẫn phải thừa nhận rằng, kết quả của Đạo Phật cũng còn rất hạn chế. Có thể nói, về mặt cá nhân, hàng triệu người thực hành theo con đường của Phật tổ cũng không mấy người được thành tựu cuối cùng, không mấy người diệt được khổ. Về mặt xã hội, bao nhiêu thời đại qua đi cũng không thấy xã hội nào hết được khổ đau dù trong thời gian ngắn. Đấy là tôi chưa nói đến những điểm sáng thành công ngày càng ít ỏi. Vì vậy, theo tôi, một trong những hạn chế của Đạo Phật là tính hiệu quả không cao trong mục tiêu của nó là diệt khổ. Con người ngày càng tha hóa, xã hội ngày càng nhiễu nhương, cái khổ không giảm đi mà ngày càng khủng khiếp chẳng nhẽ không phải là những ví dụ cho tính thiếu hiệu quả của Đạo Phật đối với quảng đại chúng sinh, ít nhất là về mặt phương pháp thực hành, hay sao? Vậy, xuất hiện một câu hỏi tự nhiên rằng, liệu có tồn tại một học thuyết Diệt khổ khác hiệu quả hơn, hay ít nhất, một phương pháp diệt khổ khác với phương pháp của Đạo Phật mang lại hiệu quả tốt hơn hay không? Rõ ràng là chúng ta không thể kết luận chủ quan rằng, không tồn tại một phương pháp như thế. Bạn có thể chất vấn tôi rằng, nếu tồn tại phương pháp diệt khổ hiệu quả hơn thì anh hãy chỉ ra đi! Tôi không giám cuồng vọng, nhưng cũng cố theo tinh thần Vô trụ, Vô trước của nhà Phật để trình bày suy nghĩ của mình cho anh chị em trên diễn đàn cười cợt như sau: Trước tiên, tôi sẽ không bàn đến diệt khổ cho xã hội vì sẽ động chạm đến những vấn đề chính trị không thích hợp với qui định của diễn đàn này. Tuy nhiên, không loại trừ trường hợp tôi sẽ xin trình bày với anh chị em quan tâm suy nghĩ của mình về vấn đề này trong một điều kiện khác. Tôi chỉ xin trình bày diệt khổ về phương diện cá nhân mà thôi. (còn tiếp)

Phật giáo quả là tuyệt vời, có rất nhiều điểm đặc sắc. Nhưng có ai chỉ cho tôi thấy điểm hạn chế của Phật giáo?